خواجه نصير الدين الطوسي ( مترجم : شاهرودى )
106
جواهر الفرائض در ارث با ترجمه فارسى ( فارسى ) قسمت 2
قسمت دوم : در چگونگى تحصيص [ تقسيم ارث ] با مراعات تصحيح [ سهام ] اين بخش در بردارنده يك قاعده ، چند باب و يك علاوه [ / زيادت و اضافه ؛ كه در واقع تمرينى بر قواعد مذكور در رساله است ] است ؛ كه از اين قرارند : قاعده : دربيان اصلى از اصول علم حساب است كه بر تصحيح سهام كمك مىكند . باب نخست : در چگونگى تقسيم مال بر وارثان با سهام صحيح . باب دوم : درمناسخات . باب سوم : درنمونههاى تقسيم تركه زيرآوارماندگان و كسانى كه در حكم ايشان هستند ( بسان غرق شدگان ) باب چهارم : پيرامون اقرارها . باب پنجم : پيرامون استخراج وصيتهاى مبهم و نمونه هايى از آن . علاوه : دربيان مثالى جامع كه در بر دارنده تمام ابواب ياد شده باشد . قاعده علماى علم ارث « 1 » ، سهام را از كوچكترين عددى كه بدون كسر بر صاحبان حقّ تقسيم مىشود خارج مىكنند و سهم هر يك از وارثان را به آن عدد اضافه مىكنند ؛ به عنوان نمونه اگر از چگونگى تقسيم ارث كسى كه پس از مرگ دو پسر از خود به جا گذاشته پرسيده شود پاسخ مىدهند : به هر پسر يك سهم از دو سهمِ تركه داده مىشود . و نمىگويند : تركه ميان آنها به دو نصف تقسيم شود .
--> ( 1 ) . مراد از « فرضيون » در متن رساله عالمان ارث هستند ؛ كسانى كه بر به دست آوردن سهم وارثان از روى قواعد موجود در علم ارث و علم حساب توانايى دارند .